Skip to content

相似矩阵

求特征值与特征向量

求一个矩阵的特征向量大致可分为两步:

  1. 求特征值 \(\lambda_i\) (通过特征多项式 \(|A - \lambda_i E| = 0\) 求解)

  2. \((A - \lambda_i E)x = 0\) 的基础解系(将 \((A - \lambda_i E)\) 看作一个系数矩阵,\((A - \lambda_i E)x = 0\) 其实就是一个齐次线性方程组

例题

  1. 求矩阵 \(A = \begin{pmatrix} 3 & -1 \\ -1 & 3 \end{pmatrix}\) 的特征值

    解:

    依题可得矩阵 \(A\)特征多项式为:

    \[ \begin{align} |A - \lambda E| &= \begin{vmatrix} \begin{pmatrix} 3 & -1 \\ -1 & 3 \end{pmatrix} - \lambda \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} 3 - \lambda & -1 \\ -1 & 3 - \lambda \end{vmatrix} \\ &= (3 - \lambda)^2 - (-1)^2 = (\lambda - 4)(\lambda - 2) = 0 \end{align} \]

    解得 \(A\) 的特征值为 \(\lambda_1 = 4\), \(\lambda_2 = 2\).

  2. 求矩阵 \(A = \begin{pmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 1 & 2 & -1 \\ 1 & 0 & 1 \end{pmatrix}\) 的特征值和特征向量

    解:

    \[ |A - \lambda E| = \begin{vmatrix} 2 - \lambda & 0 & 0 \\ 1 & 2 - \lambda & -1 \\ 1 & 0 & 1 - \lambda \end{vmatrix} \]

    按行(列)展开得:

    \[ \begin{align} 原式 &= (2 - \lambda)(-1)^{1 + 1} \begin{vmatrix} 2 - \lambda & -1 \\ 0 & 1 - \lambda \end{vmatrix} \\ &= (2 - \lambda)^{2}(1 - \lambda) = 0 \end{align} \]

    解得 \(A\) 的特征值为 \(\lambda_1 = 1\), \(\lambda_2 = \lambda_3 = 2\).

    • \(\lambda_1 = 1\) 时,解 \((A - E)x = 0\)

      \[ A - E = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & 0 & 0 \end{pmatrix} \rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \]

      \(\begin{cases} x_1 = 0 \\ x_2 - x_3 = 0 \end{cases}\)

      \(x_3 = 1 \Rightarrow x_1 = 0, x_2 = 1\),得解向量 \(\alpha_1 = (0, 1, 1)^T\)

      \(\lambda_1 = 1\) 对应的全部特征向量为 \(k_1(0, 1, 1)^T \quad (k_1 \neq 0)\)

    • \(\lambda_2 = \lambda_3 = 2\) 时,解 \((A - 2E)x = 0\)

      \[ A - 2E = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 1 & 0 & -1 \\ 1 & 0 & -1 \end{pmatrix} \rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \]

      \(x_1 - x_3 = 0\)

      \(x_2 = 1, x_3 = 0 \Rightarrow x_1 = 0\),得解向量 \(\alpha_2 = (0, 1, 0)^T\)

      \(x_2 = 0, x_3 = 1 \Rightarrow x_1 = 1\),得解向量 \(\alpha_3 = (1, 0, 1)^T\)

      \(\lambda_2 = \lambda_3 = 2\) 对应的全部特征向量为 \(k_2(0, 1, 0)^T + k_3(1, 0, 1)^T\) (\(k_2, k_3\) 不全为 \(0\))

相似矩阵

\(A, B\)\(n\) 阶矩阵,若存在可逆矩阵 \(P\),使得 \(P^{-1}AP = B\),则称 \(A\)\(B\) 相似,记作 \(A \sim B\)

\(A\) 进行运算 \(P^{-1}AP\) 称为对 \(A\) 进行相似变换,可逆矩阵 \(P\) 称为相似变换矩阵

相似对角化

\(n\) 阶矩阵 \(A\) 与对角矩阵 \(\varLambda\) 相似,则 \(\lambda_1, \lambda_2, \cdots, \lambda_n\)\(A\)\(n\) 个特征值。

\[ P^{-1}AP = \varLambda = \begin{pmatrix} \lambda_1 & & & \\ & \lambda_2 & & \\ & & \ddots & \\ & & & \lambda_n \end{pmatrix} \]

其中 \(\varLambda\) 为对角矩阵,\(\lambda_i\)\(A\) 的特征值。

在相似矩阵中,相似对角化是考察的重点,即求出相似变换矩阵 \(P\) 使得一个矩阵 \(A\) 相似于一个对角矩阵 \(\varLambda\)

求解相似变换矩阵

求一个矩阵的相似变换矩阵大致可分为以下步骤:

  1. 求出矩阵 \(A\) 的特征值 \(\lambda_1, \lambda_2, \cdots, \lambda_n\)

  2. 求出基础解系 \(\alpha_1, \alpha_2, \cdots, \alpha_n\)

  3. \(P = (\alpha_1, \alpha_2, \cdots, \alpha_n)\)

Example

已知矩阵 \(A = \begin{pmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 1 & 2 & -1 \\ 1 & 0 & 1 \end{pmatrix}\),求出相似变换矩阵 \(P\) 使得 \(P^{-1}AP\) 对角化

前面的两个步骤在前面的例题2中已经完成了:

  • 特征值为 \(\lambda_1 = 1\), \(\lambda_2 = \lambda_3 = 2\)

  • 基础解系为 \(\alpha_1 = (0, 1, 1)^T\), \(\alpha_2 = (0, 1, 0)^T\), \(\alpha_3 = (1, 0, 1)^T\)

\(P = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 1 \end{pmatrix}\)

故有相似变换矩阵 \(P = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 1 \end{pmatrix}\) 使得 \(P^{-1}AP = \begin{pmatrix} 1 & & \\ & 2 & \\ & & 2 \end{pmatrix}\)

例题

  1. 已知矩阵 \(A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 3 & 4 \end{pmatrix}\),判断 \(A\) 能否对角化,若能,求出相似变换矩阵 \(P\) 使得 \(P^{-1}AP\) 对角化

    解:

    \[ |A - \lambda E| = \begin{vmatrix} 1 - \lambda & 1 & 1 \\ 0 & 1 - \lambda & 0 \\ 0 & 3 & 4 - \lambda \end{vmatrix} \]

    按第一列展开得

    \[ 原式 = (1 - \lambda)^2(4 - \lambda) = 0 \]

    解得特征值 \(\lambda_1 = 4\), \(\lambda_2 = \lambda_3 = 1\)

    • \(\lambda_1 = 4\) 时,解 \((A - 4E)x = 0\)

      \[ A - 4E = \begin{pmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 0 & -3 & 0 \\ 0 & 3 & 0 \end{pmatrix} \rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 0 & -\frac{1}{3} \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \]

      \(\begin{cases} x_1 = \frac{1}{3}x_3 \\ x_2 = 0 \\ \end{cases}\)

      \(x_3 = 3 \Rightarrow x_1 = 1, x_2 = 0\),得解向量 \(\alpha_1 = (1, 0, 3)^T\)

    • \(\lambda_2 = \lambda_3 = 1\) 时,解 \((A - E)x = 0\)

      \[ A - E = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 3 & 3 \end{pmatrix} \rightarrow \begin{pmatrix} 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \]

      \(x_2 + x_3 = 0\)

      \(x_1 = 1, x_3 = 0 \Rightarrow x_2 = 0\),得解向量 \(\alpha_2 = (1, 0, 0)^T\)

      \(x_1 = 0, x_3 = 1 \Rightarrow x_2 = -1\),得解向量 \(\alpha_3 = (0, -1, 1)^T\)

      矩阵 \(A\) 有三个线性无关的特征向量,故 \(A\) 能相似对角化,且有相似变换矩阵 \(P = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & -1 \\ 3 & 0 & 1 \end{pmatrix}\) 使得 \(P^{-1}AP = \begin{pmatrix} 4 & & \\ & 1 & \\ & & 1 \end{pmatrix}\)

正交相似对角化

在求相似变换矩阵的基础上要求将其化为正交矩阵,即满足 \(P^{-1} = P^T\) 的矩阵。

求解正交相似变换矩阵的大致步骤如下:

  1. 求出矩阵 \(A\) 的特征值 \(\lambda_1, \lambda_2, \cdots, \lambda_n\)

  2. 求出基础解系 \(\alpha_1, \alpha_2, \cdots, \alpha_n\)

  3. 正交化

  4. 单位化

  5. 构造正交矩阵 \(P = (\beta_1, \beta_2, \cdots, \beta_n)\)

Example

\(A = \begin{pmatrix} 0 & -1 & 1 \\ -1 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 0 \end{pmatrix}\),求一个正交矩阵 \(P\) 使得 \(P^{-1}AP\) 为对角矩阵

  • 解:

    \[ \begin{align} |A - \lambda E| &= \begin{vmatrix} -\lambda & -1 & 1 \\ -1 & -\lambda & 1 \\ 1 & 1 & -\lambda \end{vmatrix} \xlongequal{r_2 + r_1} \begin{vmatrix} -\lambda & -1 & 1 \\ 0 & 1 - \lambda & 1 - \lambda \\ 1 & 1 & -\lambda \end{vmatrix} &= -\lambda \begin{vmatrix} 1 - \lambda & 1 - \lambda \\ 1 & -\lambda \end{vmatrix} + \begin{vmatrix} -1 & 1 \\ 1 - \lambda & 1 - \lambda \end{vmatrix} &= -(\lambda - 1)^2(\lambda + 2) = 0 \end{align} \]

    得特征值 \(\lambda_1 = \lambda_2 = 1\), \(\lambda_3 = -2\)

    • \(\lambda_1 = \lambda_2 = 1\) 时,解 \((A - E)x = 0\)

      \[ A - E = \begin{pmatrix} -1 & -1 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \end{pmatrix} \rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \]

      \(x_1 + x_2 - x_3 = 0\)

      \(x_2 = 1, x_3 = 0 \Rightarrow x_1 = -1\),得解向量 \(\alpha_1 = (-1, 1, 0)^T\)

      \(x_2 = 0, x_3 = 1 \Rightarrow x_1 = 1\),得解向量 \(\alpha_2 = (1, 0, 1)^T\)

    • \(\lambda_3 = -2\) 时,解 \((A + 2E)x = 0\)

      \[ A + 2E = \begin{pmatrix} 2 & -1 & 1 \\ -1 & 2 & 1 \\ 1 & 1 & 2 \end{pmatrix} \rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \]

      \(\begin{cases} x_1 = -x_3 \\ x_2 = -x_3 \\ \end{cases}\)

      \(x_3 = 1 \Rightarrow x_1 = -1, x_2 = -1\),得解向量 \(\alpha_3 = (-1, -1, 1)^T\)

    \(\alpha_1, \alpha_2\) 正交化:

    \(\beta_1 = \alpha_1 = (-1, 1, 0)^T\)

    则有 \(\beta_2 = \alpha_2 - \frac{\alpha_2 \cdot \beta_1}{\beta_1 \cdot \beta_1} \beta_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} + \frac{1}{2} \begin{pmatrix} -1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} = (\frac{1}{2}, \frac{1}{2}, 1)^T\)

    \(\beta_3 = (-1, -1, 1)^T\)

    再将 \(\beta_1, \beta_2, \beta_3\) 单位化:

    \[ e_1 = \frac{\beta_1}{\|\beta_1\|} = (-\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}}, 0)^T \]
    \[ e_2 = \frac{\beta_2}{\|\beta_2\|} = (\frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{2}{\sqrt{6}})^T \]
    \[ e_3 = \frac{\beta_3}{\|\beta_3\|} = (-\frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}})^T \]

    故有正交矩阵 \(P = (e_1, e_2, e_3) = \begin{pmatrix} -\frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{6}} & -\frac{1}{\sqrt{3}} \\ \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{6}} & -\frac{1}{\sqrt{3}} \\ 0 & \frac{2}{\sqrt{6}} & \frac{1}{\sqrt{3}} \end{pmatrix}\) 使得 \(P^{-1}AP = \begin{pmatrix} 1 & & \\ & 1 & \\ & & -2 \end{pmatrix}\)

Tip

  • 正交矩阵简要判定方法

    • 任取一行(列),其对应向量的模长为 \(1\)

    • 任取两行(列),其对应的向量正交

  • 对于对称矩阵(满足 \(A = A^T\),矩阵元素沿主对角线对称),不同特征值对应的特征向量相互正交

    这里 \(\lambda_3 \neq \lambda_1, \lambda_2\),因此 \(\alpha_3\)\(\alpha_1, \alpha_2\) 正交,只需考虑后面二者的正交性

  • 施密特正交化公式:

    \[ \beta_i = \alpha_i - \sum_{j = 1}^{i - 1} \frac{\alpha_i \cdot \beta_j}{\beta_j \cdot \beta_j} \beta_j \]
  • 单位化公式:

    \[ e_i = \frac{\beta_i}{\|\beta_i\|} \]

特征值的性质

  1. 特征值的和等于矩阵主对角线的和: \(\lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n = a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn}\),称为矩阵的,记作 \(tr(A)\)

  2. 特征值的积等于矩阵的行列式: \(\lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n = |A|\)

  3. \(A\) 的特征值为 \(\lambda\),则

    矩阵 \(kA\) \(A^2\) \(aA + bE\) \(A^m\) \(A^{-1}\) \(A^{*}\)
    特征值 \(k\lambda\) \(\lambda^2\) \(a\lambda + b\) \(\lambda^m\) \(\frac{1}{\lambda}\) \(\frac{\|A\|}{\lambda}\)

例题

  1. 已知 \(A\) 的特征值为 \(1, 2, 3\),求 \(|A|\)

    解:

    \[ |A| = 1 \times 2 \times 3 = 6 \]
  2. 已知 \(A\) 的三个特征值为 \(1, -2, 3\),求 \(|A^{2} + A - E|\)

    解:

    \[ A^2 + A - E \rightarrow \lambda^2 + \lambda - 1 \]
    • \(\lambda = 1\)\(\lambda^2 + \lambda - 1 = 1\)

    • \(\lambda = -2\)\(\lambda^2 + \lambda - 1 = 1\)

    • \(\lambda = 3\)\(\lambda^2 + \lambda - 1 = 11\)

    \(A^2 + A - E\) 的特征值为 \(1, 1, 11\)

    \(|A^2 + A - E| = 1 \times 1 \times 11 = 11\)